|
Eski
bir yerleşim yeri olan Devrekani höyük ve harabeleri,han ve hamamları,çeşme
ve camileri ile arkeolojik yönden zengin bir yerleşim yeridir.
Coğrafi durum itibariyle dağlık bir Bölge
olan KASTAMONU ve çevresi prehistorik çağlardan zamanımıza
kadar pek çok kavim ve devletin istila sahası olmuştur. Yazılı belgelerden
öğrenilen bu tarihi devir ve çağlar sırası ile;
A) GAŞKA’LAR ÇAĞI : (M:Ö.2000-1300)
Prehistorik (Yazının icadından önceki tarih öncesi
çağ) çağlardan sonra havalinin en eski sakinleri Sümerlerin bir
kolu olan GAŞKA (Kaşka) Türkleridir.
Bunlar hakkındaki mevcut bilgiyi Hitit
yazılı tabletlerinden öğreniyoruz. Yine bu belgelerden öğrendiğimize
göre GAŞKA’lar sert karekterli ve cengaver kişiler olarak gösterilmektedir.
B)
HİTİT HAKİMİYETİ : (M.Ö. 1330-1200)
Gaşka’ lar ile Hitit ler arasında savaşlar
olmuştur.
Neticede 1329 da hakimiyet Hitit idaresine geçmiştir. Daha sonra
Firigler in akınlarına dayanamayan Hitit' ler M.Ö.1200 yıllarında
yıkılmışlardır.
C)
FRİG HAKİMİYETİ : (M.Ö.1200-700)
Bu halkın bölgesel ismi Paflagonyalılar
diye de bilinir. Anadolu’nun kuzeyindeki dağlık bölge de yaşamışlardır.
Kastamonu ve çevresi de Friglerin iskan merkezlerindendir.
D)
KİMMER İSTİLASI
Bir müddet Firig lerin idaresi altında
yaşayan Paflagonyalılar M.Ö. VII. Y.Y. başlarında Kimmer lerin Frigleri
bu bölgeden çıkarmaları üzerine Kimmer’ lerin hakimiyeti altına
girdiler.
E)
LİDYA İSTİLASI
Bölgedeki Kimmer hakimiyetine Asurlular tarafından son verildi
. Daha sonra Anadolu’nun büyük bir kısmına hakim olan Lidya Kralı
Krezüs Paflogonya yı dolayısıyla Kastamonu ve çevresini idaresi
altına aldı.(M.Ö.564-561)
F)
İRAN HAKİMİYETİ
M.Ö. 547 yılında Kurus idaresindeki Pers
ordusuna yenilen Krezüs’ün toprakları bu arada Kastamonu ve çevresi
İranlıların (Persleri) idaresi altına girdi. Paflagonyalılar Perslere
bağlı kalarak kendi hallerinde yaşamışlardır.
G)
YUNAN HAKİMİYETİ
Anadolu' nun Pers hakimiyetine son veren
Büyük İskender M.Ö.332 yılından M.Ö.301 yılına kadar Kastamonu ve
çevresini hakimiyeti altında tutmuştur. Bu bölge son müstakil devlet
olmuştur.
H)
PONTUS HAKİMİYETİ
Kastamonu ve çevresinde Paflagonya nın
diğer kentlerinde olduğu gibi müstakil idare uzun müddet yaşamadı.
M.Ö.279 yılında Pontus Kralı Ariobarnes tarafından tüm Paflagonya
işgal edildi. Daha sonra Kastamonu havalisi Galatya Kumandanı Mursias
tarafından işgal edildi.Fakat M.Ö.120 de Pontus lar Galatya hakimiyetine
son vererek bu bölgeyi Bitanya Krallığı ile paylaştılar.
I)
ROMA MAKİMİYETİ
Romalılar,Pontus Krallığını yenilgiye uğrattı
ve M.Ö.73-72 yılları arasında idareyi ellerine geçirdiler.
İ)
BİZANS DEVRİ (395-1222)
Sekiz asır gibi uzun bir devri Bizans idaresi
altında devam ettiren Kastamonu ili ve çevresi bu zaman içerisinde
kısa aralarla Türk, İran ve Arap ordularının istilasına uğramıştır.
J)
DANİŞMENDLİLER DEVRİ
Alp Arslan’ ın kumandanlarından Ahmet Gazi'
nin oğlu Melik Gazi Gümüş Tekin Çankırı ve Merzifon'u Bizanslılardan
almıştır. Sonra Rumlar Sinop’a çekildiler Kastamonu havalisi Danişmend
Ahmet Gazi' nin oğlu Gümüş Tekin tarafından 1105 yılında alınmıştır.
Çeyrek asır sonra Bizanslılar Kastamonu'yu almışlarsa da bir yıl
sonra Gümüş Gazi Bizanslılar ı tekrar buradan kovmaya muvaffak olmuştur.100
yıla yakın bir zaman Danişmend idaresinde kalan şehir ve çevresi
15 yıl sürecek olan Bizans idaresine geçmiştir.
K)
ÇOBANLILAR DEVRİ
Selçuk Kumandanlarından Hüsamettin Çoban,
Selçuk Hakanı Alaiddin Keykubat tarafından Kastamonu bölgesini zapta
memur edilmiş ve çeşitli mücadelelerden sonra 1213 yılında bu vazifeyi
gerçekleştirmiştir. Bir müddet sonra Sinop Kastamonu Beyleri arasında
geçimsizlik baş göstermiş bunun üzerine Moğollar Kastamonu'yu zapt
etmişlerdir. Bu kumandanın adı Yaman Candar dır.1309 dan itibaren
96 yıl süren bu hakimiyetle süren çeşitli imar faaliyeti olmuş ve
Çobanlı'lar hakimiyetine son verilmiştir.
L)
CANDAROĞULLARI HAKİMİYETİ : (1249-!460)
1309 yılında Şemsettin Yaman Candar ın
yerine geçen oğlu Süleyman Paşa Kastamonu ve çevresini devirin kültür
ve bilim merkezi haline sokmuştur.
Bilginler ziyaretgahı haline gelen Kastamonu,Hz.
Mevlana' nın torunlarından Arif Çelebi ile birlikte pek çok yabancı
alimin uğrak yeri olmuş kendi bünyesinde çıkarmış olduğu Müfessir
Alaiddin, devrinin en büyük alimleri arasına girerek büyük kumandan
destek görmüştür.
İdare daha sonra sırasıyla Kötürüm Beyazıt,
Süleyman Paşa , II. Yıldırım Beyazıt,Timur’un taltif ettiği İsfendiyar
Bey’in (Bu bey,Ankara Savaşın da Timur a yardım ederek galip gelmesini
sağlamıştır.)Oğlu İsmail Bey ile Fatih Sultan Mehmet zaptetmiş ve
bu suretle Kastamonu ve çevresi kesin olarak Osmanlı idaresi altına
girmiştir.
İkinci Süleyman Paşa’ nın Osmanlı kuvvetleriyle girdiği savaştan
mağlup ayrılarak Yıldırım Beyazıt tarafından idam ettirilmesinden
sonra tahta İsfendiyar Bey geçti. Babasının vefatından sonra Sinop’
a gitti ve Candaroğuları' nın Sinop şubesinin hükümdarı olo oldu.
Daha sonra Yıldırım Beyazıt ile arası açıldı ve Ankara savaşında
Timur Leng ‘in yanında yer alarak Candaroğulları Beyliğini Osmanlı
idaresinden çıkararak yeniden bağımsızlığını kazandı. Bu süre zarfında
sınırlarını da genişletti. Timur, İsfendiyar Bey’ e İnebolu, Kastamonu,
Çankırı ve Kalecik bölgelerini verdi. Osmanlı Şehzadelerinin taht
kavgalarından sonra İsfendiyar Bey Çelebi Mehmet’e karşı düşmanca
bir tutum takındı.
İsfendiyar Bey’ in oğulları arasında da
taht kavgaları devam etti. Çelebi Mehmet’in 1421 yılında ölmesinden
sonra yerine ikinci Murat geçti.
İkinci Murat’ ın hedefi bütün Anadolu’yu Osmanlı topraklarına katmaktı.
1424 yılında Bolu yakınlarında karşılaşan Osmanlı ve Candaroğlu
kuvvetlerinin savaşından İsfendiyar Bey yenik ayrıldı ve Sinop’
a çekildi.
Osmanlı ordusuna karşı gelmekten pişmanlık
duyan İsfendiyar Bey Sultandan affını isteyerek oğlu Tacettin İbrahim
Bey’ in güzelliği ile ünlü kızını (HATİCE ALİME HUMA HATUN) şerri
nikahla kabulünü rica eder. Bunun üzerine İkinci Murat mektup ve
hediyeleri kabul ederek düğün hazırlıklarının yapılmasını ister.
FATİH’İN ANNE VE BABASININ DÜĞÜNÜ
İsfendiyar Bey’in mektup ve hediyelerinden memnun kalan İkinci Murat
kırgınlıkları unutarak Candaroğulları topraklarına dokunmadı. Çaşnigir
başı Elvan Bey başkanlığında bir heyeti birçok hediye ve mihr ile
birlikte 1423 yılında Kastamonu’ya gönderdi. Devrekani’ye geçen
heyet Çayırcık Köyüne geldi. Sultan Murat ile Hatice Alime Hüma
Hatun’un düğünü Çayırcık köyünde yapıldı. Devrekani’deki düğün töreninden
sonra gelin yükte hafif pahada ağır pek çok hediye ile Bursa’ya
gönderildi. Bursa’da ise İkinci Murat’ın kız kardeşlerinden biri
İbrahim Bey’in oğlu İsmail Bey ‘e ,birisi Anadolu Beylerbeyi Karaca
Paşa’ ya ,üçüncüsü de Candarlızade Halil Paşa’nın oğlu Mahmut Çelebi’ye
verildi. Düğünlerin hepsi 1424 yılında aynı anda yapıldı. İkinci
Murat ile evlenen Hüma Hatundan 1431 yılında Sultan Mehmed Han (Fatih)
dünyaya geldi.
* Bu
olayın anısına her yıl Mayıs ayının son haftasında Çayırcık Mahallesinde
fetih şölenleri düzenlenmektedir. *
Bundan sonra Osmanlılarla
Candaroğulları arasında sıkı akrabalık bağları gelişti. Daha sonra
Fatih’in kız kardeşi de Candaroğulları Bey’ i İsmail Bey’le evlendi.
Birtakım huzursuzluklar ve kardeş kavgalarından sonra Candaoğulları
Beyliğine son vermek isteyen Fatih, Mahmut Paşa komutasındaki orduyu
Kastamonu ve Sinop’ u almak üzere gönderdi. Kardeş kanı dökülmesini
istemeyen İsmail Bey teslim olarak Fatih’in huzuruna çıkarıldı.
Saygı ile karşılandı. Fatih’ten büyük hürmet gördü. Candaroğulları
Beyliğine getirilen Kızıl Ahmed Bey Bir süre Osmanlı Valisi gibi
görev yaptı ve 1461 yılında Beylik fiilen sona erdi.
M
) OSMANLI DEVLETİ İDARESİNDE KASTAMONU
(1460-1923) 1460 yılında Fatih Sultan Mehmet
tarafından Candaroğulları devletine son verilmiş ve Kastamonu’da
Osmanlı Devletine bağlı sancak haline getirilmiştir. Bu süre de
Kastamonu istilaya maruz kalmamıştır. Pek çok imar faaliyetlerinde
bulunulmuştur. Bir daha istila görmeyen Kastamonu ve İlçemiz Devrekani
bu dönemde Kastamonu’ya bağlı bir köy olarak kaldı. Bu durum Tanzimat'
a kadar devam etti ve 1906 yılında çevre köylerin kendisine bağlandığı
nahiye haline getirildi. |