|
Eski
bir yerleşim yeri olan Devrekani höyük ve harabeleri,han ve hamamları,çeşme
ve camileri ile arkeolojik yönden zengin bir yerleşim yeridir.
Coğrafi durum itibariyle dağlık bir Bölge olan
KASTAMONU ve çevresi prehistorik çağlardan zamanımıza kadar
pek çok kavim ve devletin istila sahası olmuştur. Yazılı belgelerden öğrenilen
bu tarihi devir ve çağlar sırası ile;
A) GAŞKA’LAR ÇAĞI : (M:Ö.2000-1300)
Prehistorik (Yazının icadından önceki tarih öncesi
çağ) çağlardan sonra havalinin en eski sakinleri Sümerlerin bir kolu olan
GAŞKA (Kaşka) Türkleridir.
Bunlar hakkındaki mevcut bilgiyi Hitit yazılı
tabletlerinden öğreniyoruz. Yine bu belgelerden öğrendiğimize göre GAŞKA’lar
sert karekterli ve cengaver kişiler olarak gösterilmektedir.
B)
HİTİT HAKİMİYETİ : (M.Ö. 1330-1200)
Gaşka’ lar ile Hitit ler arasında savaşlar olmuştur.
Neticede 1329 da hakimiyet Hitit idaresine geçmiştir. Daha sonra Firigler
in akınlarına dayanamayan Hitit' ler M.Ö.1200 yıllarında yıkılmışlardır.
C)
FRİG HAKİMİYETİ : (M.Ö.1200-700)
Bu halkın bölgesel ismi Paflagonyalılar diye
de bilinir. Anadolu’nun kuzeyindeki dağlık bölge de yaşamışlardır. Kastamonu
ve çevresi de Friglerin iskan merkezlerindendir.
D)
KİMMER İSTİLASI
Bir müddet Firig lerin idaresi altında yaşayan
Paflagonyalılar M.Ö. VII. Y.Y. başlarında Kimmer lerin Frigleri bu bölgeden
çıkarmaları üzerine Kimmer’ lerin hakimiyeti altına girdiler.
E)
LİDYA İSTİLASI
Bölgedeki Kimmer hakimiyetine Asurlular tarafından son verildi
. Daha sonra Anadolu’nun büyük bir kısmına hakim olan Lidya Kralı Krezüs
Paflogonya yı dolayısıyla Kastamonu ve çevresini idaresi altına aldı.(M.Ö.564-561)
F)
İRAN HAKİMİYETİ
M.Ö. 547 yılında Kurus idaresindeki Pers ordusuna
yenilen Krezüs’ün toprakları bu arada Kastamonu ve çevresi İranlıların
(Persleri) idaresi altına girdi. Paflagonyalılar Perslere bağlı kalarak
kendi hallerinde yaşamışlardır.
G)
YUNAN HAKİMİYETİ
Anadolu' nun Pers hakimiyetine son veren Büyük
İskender M.Ö.332 yılından M.Ö.301 yılına kadar Kastamonu ve çevresini
hakimiyeti altında tutmuştur. Bu bölge son müstakil devlet olmuştur.
H)
PONTUS HAKİMİYETİ
Kastamonu ve çevresinde Paflagonya nın diğer
kentlerinde olduğu gibi müstakil idare uzun müddet yaşamadı. M.Ö.279 yılında
Pontus Kralı Ariobarnes tarafından tüm Paflagonya işgal edildi. Daha sonra
Kastamonu havalisi Galatya Kumandanı Mursias tarafından işgal edildi.Fakat
M.Ö.120 de Pontus lar Galatya hakimiyetine son vererek bu bölgeyi Bitanya
Krallığı ile paylaştılar.
I)
ROMA MAKİMİYETİ
Romalılar,Pontus Krallığını yenilgiye uğrattı
ve M.Ö.73-72 yılları arasında idareyi ellerine geçirdiler.
İ)
BİZANS DEVRİ (395-1222)
Sekiz asır gibi uzun bir devri Bizans idaresi
altında devam ettiren Kastamonu ili ve çevresi bu zaman içerisinde kısa
aralarla Türk, İran ve Arap ordularının istilasına uğramıştır.
J)
DANİŞMENDLİLER DEVRİ
Alp Arslan’ ın kumandanlarından Ahmet Gazi' nin
oğlu Melik Gazi Gümüş Tekin Çankırı ve Merzifon'u Bizanslılardan almıştır.
Sonra Rumlar Sinop’a çekildiler Kastamonu havalisi Danişmend Ahmet Gazi'
nin oğlu Gümüş Tekin tarafından 1105 yılında alınmıştır. Çeyrek asır sonra
Bizanslılar Kastamonu'yu almışlarsa da bir yıl sonra Gümüş Gazi Bizanslılar
ı tekrar buradan kovmaya muvaffak olmuştur.100 yıla yakın bir zaman Danişmend
idaresinde kalan şehir ve çevresi 15 yıl sürecek olan Bizans idaresine
geçmiştir.
K)
ÇOBANLILAR DEVRİ
Selçuk Kumandanlarından Hüsamettin Çoban, Selçuk
Hakanı Alaiddin Keykubat tarafından Kastamonu bölgesini zapta memur edilmiş
ve çeşitli mücadelelerden sonra 1213 yılında bu vazifeyi gerçekleştirmiştir.
Bir müddet sonra Sinop Kastamonu Beyleri arasında geçimsizlik baş göstermiş
bunun üzerine Moğollar Kastamonu'yu zapt etmişlerdir. Bu kumandanın adı
Yaman Candar dır.1309 dan itibaren 96 yıl süren bu hakimiyetle süren çeşitli
imar faaliyeti olmuş ve Çobanlı'lar hakimiyetine son verilmiştir.
L)
CANDAROĞULLARI HAKİMİYETİ : (1249-!460)
1309 yılında Şemsettin Yaman Candar ın yerine
geçen oğlu Süleyman Paşa Kastamonu ve çevresini devirin kültür ve bilim
merkezi haline sokmuştur.
Bilginler ziyaretgahı haline gelen Kastamonu,Hz.
Mevlana' nın torunlarından Arif Çelebi ile birlikte pek çok yabancı alimin
uğrak yeri olmuş kendi bünyesinde çıkarmış olduğu Müfessir Alaiddin, devrinin
en büyük alimleri arasına girerek büyük kumandan destek görmüştür.
İdare daha sonra sırasıyla Kötürüm Beyazıt, Süleyman
Paşa , II. Yıldırım Beyazıt,Timur’un taltif ettiği İsfendiyar Bey’in (Bu
bey,Ankara Savaşın da Timur a yardım ederek galip gelmesini sağlamıştır.)Oğlu
İsmail Bey ile Fatih Sultan Mehmet zaptetmiş ve bu suretle Kastamonu ve
çevresi kesin olarak Osmanlı idaresi altına girmiştir.
İkinci Süleyman Paşa’ nın Osmanlı kuvvetleriyle girdiği savaştan mağlup
ayrılarak Yıldırım Beyazıt tarafından idam ettirilmesinden sonra tahta
İsfendiyar Bey geçti. Babasının vefatından sonra Sinop’ a gitti ve Candaroğuları'
nın Sinop şubesinin hükümdarı olo oldu. Daha sonra Yıldırım Beyazıt ile
arası açıldı ve Ankara savaşında Timur Leng ‘in yanında yer alarak Candaroğulları
Beyliğini Osmanlı idaresinden çıkararak yeniden bağımsızlığını kazandı.
Bu süre zarfında sınırlarını da genişletti. Timur, İsfendiyar Bey’ e İnebolu,
Kastamonu, Çankırı ve Kalecik bölgelerini verdi. Osmanlı Şehzadelerinin
taht kavgalarından sonra İsfendiyar Bey Çelebi Mehmet’e karşı düşmanca
bir tutum takındı.
İsfendiyar Bey’ in oğulları arasında da taht
kavgaları devam etti. Çelebi Mehmet’in 1421 yılında ölmesinden sonra yerine
ikinci Murat geçti.
İkinci Murat’ ın hedefi bütün Anadolu’yu Osmanlı topraklarına katmaktı.
1424 yılında Bolu yakınlarında karşılaşan Osmanlı ve Candaroğlu kuvvetlerinin
savaşından İsfendiyar Bey yenik ayrıldı ve Sinop’ a çekildi.
Osmanlı ordusuna karşı gelmekten pişmanlık duyan
İsfendiyar Bey Sultandan affını isteyerek oğlu Tacettin İbrahim Bey’ in
güzelliği ile ünlü kızını (HATİCE ALİME HUMA HATUN) şerri nikahla kabulünü
rica eder. Bunun üzerine İkinci Murat mektup ve hediyeleri kabul ederek
düğün hazırlıklarının yapılmasını ister.
FATİH’İN ANNE VE BABASININ DÜĞÜNÜ
İsfendiyar Bey’in mektup ve hediyelerinden memnun kalan İkinci Murat kırgınlıkları
unutarak Candaroğulları topraklarına dokunmadı. Çaşnigir başı Elvan Bey
başkanlığında bir heyeti birçok hediye ve mihr ile birlikte 1423 yılında
Kastamonu’ya gönderdi. Devrekani’ye geçen heyet Çayırcık Köyüne geldi.
Sultan Murat ile Hatice Alime Hüma Hatun’un düğünü Çayırcık köyünde yapıldı.
Devrekani’deki düğün töreninden sonra gelin yükte hafif pahada ağır pek
çok hediye ile Bursa’ya gönderildi. Bursa’da ise İkinci Murat’ın kız kardeşlerinden
biri İbrahim Bey’in oğlu İsmail Bey ‘e ,birisi Anadolu Beylerbeyi Karaca
Paşa’ ya ,üçüncüsü de Candarlızade Halil Paşa’nın oğlu Mahmut Çelebi’ye
verildi. Düğünlerin hepsi 1424 yılında aynı anda yapıldı. İkinci Murat
ile evlenen Hüma Hatundan 1431 yılında Sultan Mehmed Han (Fatih) dünyaya
geldi.
* Bu olayın
anısına her yıl Mayıs ayının son haftasında Çayırcık Mahallesinde fetih
şölenleri düzenlenmektedir. *
Bundan sonra Osmanlılarla
Candaroğulları arasında sıkı akrabalık bağları gelişti. Daha sonra Fatih’in
kız kardeşi de Candaroğulları Bey’ i İsmail Bey’le evlendi. Birtakım huzursuzluklar
ve kardeş kavgalarından sonra Candaoğulları Beyliğine son vermek isteyen
Fatih, Mahmut Paşa komutasındaki orduyu Kastamonu ve Sinop’ u almak üzere
gönderdi. Kardeş kanı dökülmesini istemeyen İsmail Bey teslim olarak Fatih’in
huzuruna çıkarıldı. Saygı ile karşılandı. Fatih’ten büyük hürmet gördü.
Candaroğulları Beyliğine getirilen Kızıl Ahmed Bey Bir süre Osmanlı Valisi
gibi görev yaptı ve 1461 yılında Beylik fiilen sona erdi.
M
) OSMANLI DEVLETİ İDARESİNDE KASTAMONU
(1460-1923) 1460 yılında Fatih Sultan Mehmet
tarafından Candaroğulları devletine son verilmiş ve Kastamonu’da Osmanlı
Devletine bağlı sancak haline getirilmiştir. Bu süre de Kastamonu istilaya
maruz kalmamıştır. Pek çok imar faaliyetlerinde bulunulmuştur. Bir daha
istila görmeyen Kastamonu ve İlçemiz Devrekani bu dönemde Kastamonu’ya
bağlı bir köy olarak kaldı. Bu durum Tanzimat' a kadar devam etti ve 1906
yılında çevre köylerin kendisine bağlandığı nahiye haline getirildi.
|