|
Kastamonu geleneksel Türk Evi ve yakın dönem Osmanlı mimarisi örneklerinin
yoğun olarak bulunduğu ender illerdendir. Kentsel sit kapsamına
alınmış olan Kastamonu, Devrekani,Taşköprü, Küre, İnebolu, Araç
ve Abana'nın eski mahalleleri ve yapıları ziyaretçilerde nostalji
ve hayranlık uyandırır.
Tarihi konutların Öğeleri
Çardak ve sofa: Kastamonu konutlarında
plana karakterini veren ve yönlendiren en önemli mekan öğesi olan
"Sofa" dış hava koşullarına yani açık veya kapalı oluşuna
göre Çardak yada Sofa adını almaktadır. Çardak, içerisinde yer aldığı
konutun çatısıyla örtülü olan, konumuna göre 1,2 veya 3 yönü bahçeye,
nadirende yola açık tutulan, dış mekandan korkuluk ve kafes dışında
başka bir öğeyle ayrılmayan bir mekandır. Konut içerisinde Çardak
ile aynı işlevi yüklenen sofalar ise, duvar ve pencereler ile dış
hava koşullarına kapalıdırlar.
Oda: Geleneksel aile yaşamı bağlamında,
aileye ait en küçük bağımsız birim olması nedeniyle büyük değeri
olan "oda" Kastamonu konutlarında kareye yakın veya dikdörtgen
planlı bir mekandır. Daha eski tarihi Kastamonu konutlarında oda
girişlerinde "Sekialtı'na" rastlanmaktadır. Bazı konut
örneklerinde "Sekialtı" lı düzene ek olarak, oda girişinde
ahşap paravan oluşturularak iç ve dış bağlantının koparıldığı görülmüştür.
Yüklük, ocak ve gusulhane den oluşan düzenleme Kastamonu konutlarının
en azından bir odasında mutlaka bulunmaktadır.
Servis mekanları Mutfak: Kastamonu
konutlarının mutfakları konumları açısından guruplandırıldığında,
ilk gurubu konut alanının dışında, bahçe içerisinde ayrı bir yapı
olarak inşa edilenler oluşturur. İkinci Grup konut içerisinde düzenlenmiş
mutfaklardan oluşur. Bu mutfakların bir bölümü iki yanında dolaplar
bulunan fırınsız ocaklara sahiptirler.
Merdivenler: Konutların merdivenlerinde
taş ve ahşap malzeme kullanılmıştır. Taşın yalnızca yol kotundan
konutun giriş kapısına ulaşımı sağlayan birkaç basamaklı giriş merdivenlerinde
kullanıldığı görülmektedir.
Cihannüma: Konutun en üst kotunda
yer almaları nedeniyle bol ışıklı ve havadar mekanlar olan Cihannümaların
iki ayrı türü tesbit edilmiştir. Bunlardan birincisinde Çatı eğiminin
sağladığı yüksekliğin değerlendirilmesi amacının güdüldüğü anlaşılmaktadır.
İkinci tip cihannümalar, konutun genel çatı düzeninden bağımsız
kütle olarak daha yüksek, kendine ait çatısı olan mekanlardır.
Bahçe: Konutlar bahçe bağlamında ikiye
ayrılırlar. Bunlardan birincisi yoldan doğrudan evin içine girilen
ve bahçenin arkasında oluşturulduğu biçimidir. İkincisi ise evin
dörtbir yanı bahçe ile çevrili olup yoldan önce bahçeye daha sonra
eve girilen biçimidir. Kastamonu evleri mimari potansiyel, hem sayısal
olarak hem de plan, mekan ve cephe özellikleriyle, Anadolu konut
mimarlığı çerçevesinde tarihi önem taşımaktadır. |